Po lekturze Quo vaidis Andrzeja Dragana chodzi mi po głowie jedna myśl – prosta definicja inteligencji jako umiejętności dostrzegania analogii. Im więcej analogii potrafimy zauważyć, tym sprawniej rozumiemy świat. Mówimy wtedy, że ktoś jest błyskotliwy – że „szybko łapie”, albo: „on jest inteligentny, ma ripostę na każde zdanie”.

Część z tego dziedziczymy, ale duża część jest efektem uczenia się. Ucząc się języków, matematyki, gry na instrumencie czy nowych umiejętności ruchowych, rozwijamy właśnie zdolność do łączenia, porównywania, dostrzegania wzorców. To dokładnie tak, jak działa dzisiejsza AI – z ogromnej bazy wzorców wybiera najbardziej prawdopodobną odpowiedź. Ale jeśli baza jest mała, to i odpowiedź, i ta błyskotliwa riposta mogą być niskiej jakości.

Uczenie się dorosłych to temat, który pojawia się w rozmowach o rozwoju, zmianie i edukacji. W przeciwieństwie do dzieci, dorośli uczą się inaczej – mają za sobą doświadczenie, określone przekonania i motywacje.

W historii andragogiki – czyli nauki o uczeniu się dorosłych – pojawiło się kilku autorów, którzy ukształtowali to, jak dziś o tym myślimy. W tym tekście chciałbym przybliżyć cztery najważniejsze koncepcje uczenia się dorosłych: Malcolma Knowlesa, Davida Kolba, Jacka Mezirowa i Johna Flavella.

[Artykuł edytowany w dniu 12.04.2026 r. – uzupełniony o koncepcję Johna Flavella].

Zdarzają się dni, kiedy energia siada. Zapewne znasz to uczucie — niby wiesz, co masz robić, ale coś się rozjeżdża. Plan puchnie, a głowa podsuwa tysiąc usprawiedliwień. Chyba nie ma tu wyjątków. Dotyka to każdego i czasem trzeba to po prostu jakoś ogarnąć.

Również czuję, że ostatnimi czasy muszę motywować się częściej niż kiedyś. Ktoś powiedział, że z wiekiem chce się mniej… hmmm… nie chcę się z tym zgodzić. Dlatego postanowiłem trochę postymulować swoją motywację do działania i podzielić się tym doświadczeniem z Wami.

Sięgnąłem po książki, które od dawna czekały w mojej biblioteczce. Zawsze myślałem, że motywacja to ostatnia rzecz, której potrzebuję — bo mam jej „za dużo”. Przeprosiłem się jednak z tym myśleniem i… przeczytałem.

Sztuczna inteligencja powstawała w dużej mierze jako inspiracja tym, jak działa ludzki mózg. Nagradzana za dobre wyniki i pozostawiona z przestrzenią do samodzielnej nauki osiąga spektakularne efekty. Uczy się na błędach – analizuje, wyciąga wnioski, koryguje i poprawia kolejne działania. To dokładnie ten sam mechanizm, który mamy w sobie: obserwacja – wniosek – korekta – poprawa.