Drugie – często pomijane – dno treningu równowagi
Od kilku miesięcy zaskakuję sam siebie. Wprowadziłem do codzienności slackline i jazdę na monocyklu. Nie po to, żeby się popisywać. Nie po to, żeby coś komuś udowodnić. Po prostu poczułem, że ćwiczenia równoważne robią coś więcej niż tylko poprawiają stabilność.
Dziś wiem już na pewno – to, co wtedy intuicyjnie czułem, ma swoje naukowe potwierdzenie. Znowu ta neuroplastyczność... 🧠
Równowaga i neuroplastyczność – zaskakujące powiązanie
W poszukiwaniu odpowiedzi wróciłem między innymi do podcastów Andrew Hubermana. Swoją drogą – dziękuję za te krótsze, podsumowujące odcinki. To skondensowane perełki wiedzy.
W jednym z nich pojawiło się coś, co mnie zatrzymało: ćwiczenia równoważne mogą realnie wpływać na to, jak uczymy się innych rzeczy – nie tylko ruchowych – w dorosłym życiu.
Dlaczego?
Bo kiedy ciało musi dynamicznie utrzymać równowagę, aktywowany zostaje układ przedsionkowy, ściśle połączony z móżdżkiem. A móżdżek to nie tylko „centrum równowagi” – to również struktura, która współpracuje z głębszymi obszarami mózgu odpowiedzialnymi za wydzielanie dopaminy, acetylocholiny i epinefryny.
To właśnie te trzy neuroprzekaźniki są fundamentem zmian w układzie nerwowym. Innymi słowy: bez nich nie ma nauki.
Co wyzwala ich produkcję?
Błąd. Zaskoczenie. Utrata równowagi.
Moment, w którym ciało musi się zaadaptować, odnaleźć na nowo w przestrzeni, wyciągnąć wnioski – i działać inaczej.
Brzmi znajomo? Tak działa właśnie uczenie się.
W dorosłości unikamy błędów. Ale może... nie warto?
Dorośli zazwyczaj poruszają się bezpiecznie. Rzadko wchodzimy w sytuacje ruchowe, które mogą nas zaskoczyć. Rzadko się przewracamy, wpadamy w poślizg, wychodzimy z rytmu. A to właśnie te momenty są dla układu nerwowego zaproszeniem do zmiany.
Ćwiczenia równoważne – slackline, monocykl, rolki, czy niestabilne podłoże – wymuszają adaptację. Aktywują neuroplastyczność nie tylko w kontekście ruchu, ale też w szerszym procesie uczenia się.
Dzieci uczą się przez zabawę. My – przez…?
Skakanie, kręcenie się w kółko, chodzenie po krawężnikach – dla dzieci to nie tylko zabawa, ale i nieświadomy trening układu nerwowego. My, dorośli, często zapominamy, że najlepsze warunki do nauki tworzą się właśnie wtedy, gdy coś nie wychodzi.
Ruch pełen niepewności, mikro-błędów, prób i korekt to najsilniejszy sygnał dla mózgu: „uczymy się!”
A może ćwiczenia równoważne są szczególnie potrzebne właśnie dorosłym?
Bo może…
...spadek naszych umiejętności z wiekiem to nie tylko biologia?
Może po prostu zbyt rzadko dajemy sobie szansę na to, by się… przewrócić?
Zbyt rzadko wchodzimy w sytuacje, które wymagają dynamicznej adaptacji. Zbyt rzadko ruszamy się w nieprzewidywalny sposób. Przestaliśmy trenować układ przedsionkowy – a więc też warunki do zmiany, do uczenia się.
Może warto to zmienić?
Zatem, co dalej?
Zachęcam Cię do spróbowania kilku ćwiczeń równoważnych. Ich kolejność nie jest przypadkowa – zaczynaj od prostszych, a potem stopniowo podnoś poprzeczkę.
Uwaga!
Pamiętaj, że ciało powinno być odpowiednio przygotowane do ćwiczeń równoważnych. Zadbaj o rozgrzewkę i higienę podstawowych wzorców ruchowych. Jeśli potrzebujesz wskazówek, zajrzyj do mojego tekstu Trening równowagi dla narciarzy.
A teraz… zapraszam do zabawy:
- Stań na jednej nodze podczas zakładania butów.
- Rób „jaskółki” – schylając się po coś, postaraj się utrzymać równowagę w pozycji jaskółki.
- Stań na jednej nodze i drugą narysuj łuk na podłożu.
- Wejdź na drewnianą listewkę i spróbuj utrzymać równowagę.
- Baw się zośką – zwracając uwagę, jak stoisz na nodze postawnej.
- Wyjdź na rolki i ćwicz jazdę na jednej nodze.
- Spróbuj slackline – zacznij od asekuracji.
- Spróbuj jazdy na monocyklu – gwarantuję: nic tak nie uczy pokory i uważności.
A jeśli interesuje Cię, jak dorośli naprawdę się uczą, koniecznie sięgnij po moją książkę: 👉 Jak uczą się dorośli.
Mam nadzieję, że ten wpis był dla Ciebie wartościowy. Jeśli masz pytania lub własne przemyślenia, śmiało napisz do mnie albo zostaw komentarz w miejscach, gdzie udostępniłem ten artykuł z opcją komentarza (Facebook, LinkedIn).
Dzięki za uwagę i... do zobaczenia w ruchu!
Szymon
Przeczytaj także:
- Jedna nowa rzecz co rok, do końca życia
- Jak przebiega proces nauki u dorosłych na przykładzie nauki żonglowania
- Jak zapamiętujemy – najnowsze doniesienia ze świata nauki
- Jak dorośli uczą się nowych rzeczy – poznaj warunki, które muszą zaistnieć
