Full 1
Dziesięć minut lektury w ciągu dnia to wspaniała nagroda dla ciała i ducha.
Full 1
Trzy ważne lekcje z książek, które zabrałem na wakacje.
Zdjęcie: Marcin Główczyński

Jak dorośli uczą się nowych rzeczy – poznaj warunki, które muszą zaistnieć

Jeden z najważniejszych wpisów. Fundament pracy z dorosłymi. Pomimo, że teraz wydaje się to – jak zaraz przeczytasz – banałem. To poukładanie wiedzy w ten sposób zajęło mi sporo czasu. Parafrazując słowa Jacka Walkiewicza, w psychologi zdarza się błysk i wtedy pojedyncze fakty układają się w całość.

Kamieniem milowym w tworzeniu tego wpisu była wiedza zaczerpnięta z podcastu prowadzonego przez Profesora Neurobiologii na Stanford School of Medicine, Andrew Hubermana. Na końcu podaję linki do konkretnych odcinków – polecam!

 

Dzieci vs dorośli

Dzieci naturalnie chłoną nową wiedzę i umiejętności. Doświadczają, a zmiany, które zachodzą w ich układzie nerwowym, nie wymagają specjalnych warunków. Spotykamy dzieci, które dobrze rozumieją i wymawiają angielskie słownictwo, tylko dlatego, że oglądają anglojęzyczne bajki. Oczywiście proces ten można wzmacniać, ale jak pozostawimy go samemu sobie, to dziecko i tak będzie się uczyć. U dorosłych osób, nie ma już tak łatwo i samo doświadczanie, niestety nie wystarczy.

Mniej więcej po 25 roku życia, zmiany które zachodzą w naszym organizmie już na zawsze modyfikują sposób w jaki przyswajamy nowe informacje. Po tym czasie, aby opanować nowe umiejętności muszą zaistnieć specyficzne warunki w układzie nerwowym.

Wiedzę i umiejętności zdobywamy poprzez tworzenie nowych lub zerwanie istniejących połączeń nerwowych. Istnieje też teoria związana z powstawaniem nowych neuronów, bo co prawda powstają (Aktywność fizyczna, a produkcja nowych komórek nerwowych), jednak jest ich niewiele i produkowane są tylko w dwóch strukturach mózgu. Raczej nie możemy liczyć na zbyt wiele z ich strony.

Uwaga! W dorosłym życiu, nie każde zdarzenie, którego doświadczamy doprowadzi do zmian w układzie nerwowym i tym samym do nauczenia się nowych umiejętności ruchowych czy zdobycia nowych kompetencji. Aby zmiany mogły zaistnieć potrzebne jest stworzenie odpowiednich warunków. Musi nastąpić uwolnienie kilku związków chemicznych, które umożliwią powstanie nowych połączeń nerwowych. Takimi neuroprzekaźnikami w mózgu są acetylocholina, epinefryna i dopamina. Zatem, jeżeli chcemy się uczyć, musimy stworzyć dogodne ku temu warunki. Tymi warunkami są:

 

I. Pełna koncentracja

Możemy ją osiągnąć poprzez wprowadzanie się w stan wyjątkowej uwagi i czujności. To stan porównalny do stanu zagrożenia. Nasz poziom koncentracji rośnie, na poziomie świadomym odczuwamy wyostrzone zmysły. Taki stan osiągamy, gdy celem staje się zdobycie pożywienia lub wręcz przeżycie.

Wyjątkowa koncentracja, może być trenowana poprzez zawężenie pola widzenia i skupianie się na jednym punkcie przez kilkadziesiąt sekund (60-90). Odnosząc się do tego czego chcemy się nauczyć, należy to dokładnie określić, wiedzieć czego się uczymy, sprecyzować i skupić się na tym konkretnym elemencie. Im większa specjalizacja i większe doświadczenie, tym elementy, na których się skupiamy mogą stawać się bardziej precyzyjne.

Pomocna może być wizualizacja, wyobrażenie sobie ruchu. Wykonanie go na “sucho”. Czasem z zamkniętymi oczami. Czasem skierowanie większej świadomości na dane działanie, to powiedzenie czegoś głośno, zadeklarowanie się przed innymi. Podaję ten przykład bo w moim przypadku, motywacja zewnętrzna ma duże znaczenie. Publiczne oznajmienie - napisze książkę. Powoduje, że chcę tej deklaracji dotrzymać i pomaga mi to w skoncentrowaniu się na zadaniu. U Ciebie, może to być coś zupełnie innego.

 

II. Błędy

Nowe nie od razu jest naturalne, często to podkreślam na zajęciach. Podczas nauki nowych umiejętności musi towarzyszyć uczucie dyskomfortu, jeżeli coś jest nowe i czujemy się z tym naturalnie, to niestety nie uczymy się. Tylko nam się wydaje, że zdobywamy nowe umiejętności. Stan flow osiągamy tylko z umiejętnościami, które znamy i mamy opanowane. Nowe to zawsze coś pokracznego, nowe to stymulowanie układu nerwowego do tworzenia połączeń.

Przypomnij sobie jak się czułeś podczas pierwszej lekcji na nartach na stoku, podczas pierwszej próby wypowiedzenia zdania na głos w obcym języku czy podczas pierwszych prób gry na instrumencie. Pozwolenie sobie na błędy i wyciągnie z nich wniosków, wydaje się być banałem, ale jest podstawą nauki czegokolwiek nowego. Połączenia nerwowe powstają, gdy coś nie działa i organizm musi szybko zareagować.

 

III.  Odpoczynek

Należy pamiętać, że zmiany w układzie nerwowym nie zachodzą podczas treningu, ale w czasie odpoczynku. Najlepszym odpoczynkiem jest sen, zgodny z zaleceniami, u dorosłych to 7-9 godzin snu. W ciągu dnia można wzmocnić ten proces krótką drzemką, 20-30 minut. Jednak nie dłużej, aby nie zaburzać nocnego snu oraz aby nie wchodzić w III fazę snu. Z której wybudzenie może powodować, efekty odwrotne, do pożądanych. Krótka drzemka, zapewni reset i nie wprowadzi nas w stan nadmiernej relaksacji (3). Być może zauważyłeś, że zaczynając kolejny sezon narciarski po jednym dwóch dniach rozjeżdżenia jest jakoś łatwiej, elementy którym poświęcałeś sporo uwagi w poprzednim sezonie teraz stały się bardziej naturalne. Ale jak to, skoro kilka miesięcy nie miałeś nart na nogach?

 

IV. Małe partie materiału

Zbyt szybko wprowadzone duże zmiany, mogą okazać się za trudne, niemożliwe do wykonania, a w skrajnych przypadkach wręcz niebezpieczne. Duże zmiany będą nas demotywować do działania. No i zmiany, w przeciążonym układzie nerwowym, nie zaistnieją. Profesor Huberman z ilością materiału sugeruje dojście do punktu frustacji i wykoanie jeszcze kilku, kilkunastu powtórzeń szukając w tym przyjemności. Iloć powtórzeń będzie się tu róznić w zalezności od tego, czego się uczymy. Szczerze polecam dwa zaproponowane przykłady na końcu tekstu :)

 

V. Nowe łączymy z wiedzą i umiejętnościami, które już posiadamy

To nie jest warunek konieczny, ale znacznie ułatwia naukę po 25 roku życia. Dlatego, tak ważnymi są podstawowe zasady metodyki nauczania. Nowe elementy wprowadzamy w nawiązaniu do tych, które już znamy. Małymi krokami. Dodajemy stopniowo, nie wszystko na raz. Musi to być na tyle mało, aby dorosła osoba mogła na tym skupić całą swoją uwagę. O małych krokach pisałam również tutaj: Małe kroki, czyli filozofia Kaizen w sporcie i życiu.

 


To nie jakaś autoreklama, ale warto korzystać z pomocy doświadczonych trenerów, instruktorów i nauczycieli. Ponieważ często widzą więcej w procesie, w którym się znajdujemy. Kolejne wyzwania, które nam podsuwają są zgodne z zasadą małych kroków. Dzięki małym zmianom w naszym, ruchu, zachowaniu i czymkolwiek innym, czego się uczymy, stopniowo dokonujemy efektownych przemian. Uczymy się nowych umiejętności, zdobywamy nowe kompetencje czy poznajemy nowe języki.

Pracując z instruktorami zawsze zachęcam ich do nauki jednej nowej aktywności co roku, aby nigdy nie zapomnieli jak to jest być po drugiej stronie. To dobry nawyk dla każdego z nas, aby co roku uczyć się czegoś nowego, aby ciągle stymulować układ nerwowy do tworzenia nowych połączeń.

Artur Pacek i Mirosław Babiarz w książce 365 podpowiedzi treningowych, w 165 podpowiedzi napisali:

  • “Najlepszym sposobem na to, aby pozostać wiecznie młodym, jest nauka nowych fizycznych umiejętności co roku.”
  • “Mózg starzeje się nie przez to, że niczego się nie uczymy, ale przez to, że nie kształcimy nowych fizycznych zdolności w regularnych odstępach czasu.”

Wierzę w to i praktykuję, jak mówią informatycy: “u mnie działa” :)


 

Podsumowując

Aby zapewnić warunki neuroplastyczności u osób po 25 roku życia potrzebujemy:

  • Wyjątkowej koncentracji i zaangażowania.
  • Popełniania błędów, czyli odpowiedniej stymulacji układu nerwowego.
  • Odpoczynku, w tym odpowiedniej ilości snu i ewentualnie drzemki.
  • Małych porcji materiału.

Zachęcam do praktyki. “Proste” umiejętności do nauki:

  • Żonglowanie 3 piłeczkami - naprawdę potrafi frustrować podczas nauki - idealny przykład, na którym można zaobserwować jak się uczymy.
  • Układania kostki Rubika - j.w. :)
  • I wiele, wiele, więcej. Przede wszystkim to co lubisz :)

 

Żródła informacji:

  1. https://youtu.be/LG53Vxum0as;
  2. https://youtu.be/hx3U64IXFOY;
  3. https://www.sleepfoundation.org/sleep-hygiene/napping;
  4. Pacek A., Babiarz M. (2020) 365 zaawansowanych podpowiedzi treningowych;

 

Dziękuję, zobacz film.

Oficjalni partnerzy

Head Oficjalny Partner  Ziener Oficjalny Partner

Moja praca, moja pasja